Lifestyle

Tradycja tłustego czwartku – skąd właściwie się wzięła?

Posted On
Posted By Marta Bekier

Tłusty czwartek, inaczej zwany też zapustami, to dzień rozpoczynający ostatni tydzień karnawału oraz zapoczątkowujący mięsopust. Obchodzony jest w ostatni czwartek Przed Środą Popielcową. Tłusty Czwartek  to czas zabaw, uciech,  a jego głównym zwyczajem jest oczywiście zajadanie się słodkościami. Najpopularniejszymi przysmakami związanymi z ty dniem są pączki i faworki, zwane również chrustami, które do dziś królują na naszych stołach. Dawniej tego dnia przyrządzano także inne specjały, nie tylko na słodko:

  • Bałabuchy – pszenne bułeczki polane roztopioną słoniną ze skwarkami.
  • Hrecuszki – pierogi z mąki gryczanej z białym serem na słono.
  • Placki, z mąki gryczanej.
  • Ruchanki –  płaskie, owalne racuszki z ciasta chlebowego (lekko kwaśne) lub drożdżowego (smak słodkawy).
  • Pińce – placki ziemniaczane.

Źródło Tłustego Czwartku sięga pogaństwa. Był to dzień, w którym świętowano odejście zimy i nadejście wiosny. Rzymianie także obchodzili w ten sposób  jeden dzień w roku , który nazywali tłustym dniem. Biesiadowanie polegało na jedzeniu tłustych potraw, szczególnie mięs oraz piciu wina, a zagryzkę stanowiły pączki, które znacznie odbiegały  od dzisiejszego słodkiego rarytasu.  Były one smażone podobnie jak współczesne pączki, w głębokim, gorącym tłuszczu, najczęściej na smalcu, tak aby pampuch był jak najbardziej tłusty. Chodziło o to, że trzeba było  najeść się przed 40 dniowym postem, w czasie którego jedzono tylko postne potrawy. Natomiast w uboższych domach pączków nie smażono w głębokim tłuszczu, ponieważ nie było go pod dostatkiem. Tam pampuchy pieczono w piecu chlebowym lub smażono na blasze. Chcąc zachować  jednak tradycję jedzenia tłusto, pączki podawano okraszone skwarkami. Dawne pączki różniły się nie tylko smakiem od współczesnych, ale także konsystencją. Były one znacznie twardsze od znanych dzisiaj delikatnych i puszystych pączków, ponieważ zrobione były z bardziej zbitego ciasta, bez dodatku drożdży.

Zwyczaj jedzenia pączków w wersji słodkiej pojawił się w Polsce około XVI wieku. Różniły się jednak dalej od tych dostępnych obecnie, bowiem w środku miały ukryty migdał lub mały orzech. Osoba która trafiła na taki szczęśliwy pączek, miała cieszyć się powodzeniem i dostatkiem.

  Wyjątkowo hucznie Tłusty Czwartek, zwanym Combrowym Czwartkiem, obchodzono w Małopolsce. Według legendy nazwa pochodzi od nazwiska Comber, krakowskiego burmistrza, który żył w XVII wieku. Był to człowiek zły i surowy dla kobiet posiadających swoje stragany i handlujących na krakowskim rynku. Rzekomo umarł on w tłusty czwartek. W następstwie tego w każdą rocznicę śmierci przekupki organizowały na targu huczną zabawę i tańce. W trakcie biesiadowania zaczepiały przechodzących tamtędy mężczyzn, których zmuszały do tańca lub do oddawania wierzchniej odzieży w zamian za krzywdy, jakie wyrządził Comber.

Tłusty czwartek na świecie – zobacz gdzie jeszcze zjemy ten smaczny kąsek!

Tłusty Czwartek to nie tylko polski obyczaj. Mnóstwo narodów na całym świecie spędza jeden z ostatnich dni karnawału na objadaniu się. Współcześnie pączki zna każdy, aczkolwiek w różnych krajach powstają one na podstawie odmiennych przepisów i przyjmują one rozmaite kształty:

  • amerykańskie Donaty (doughnut) z dziurką w środku. Są one nieco mniejsze i tradycyjnie mają kształt pierścienia. Serwuje się je ozdobione warstwą kolorowej polewy lukrowej lub czekoladowej, obtoczone w cukrze i cynamonie lub udekorowane słodką posypką;
  • turecka Lokma to bardzo słodkie kulki z miodem. Pączki te są smażone na głębokim tłuszczu, ociekające cytrynowym syropem, posypane cynamonem lub posiekanymi pistacjami;
  • węgierki Farsangi fánk nie ma nadzienia w środku, podaje się je obok na talerzyku;
  • włoskie Bomboloni nadziewa się od góry. Są to pączki wypełnione kremem budyniowym, najczęściej czekoladowym lub waniliowym, czasem także zabajone;
  • niemieckie Berliner Pfannkuchen  lub portugalskie Bolas de Berlim  smaży się bardzo krótko, przez co są mniej tłuste.
Lubisz obchodzić tłusty czwartek? MY TEŻ! Sprawdź skąd się wzięła ta tradycja w Polsce oraz czy na świecie również jest ona obchodzona..

Francuskim odpowiednikiem Tłustego Czwartku jest Mardi gras , czyli Tłusty Wtorek. To czas kolorowych pochodów i defilad oraz tak jak u nas okazja do najedzenia się pączkami i faworkami. Poza tym Francuzi w szczególności sięgają, tego dnia, po gofry i tradycyjne naleśniki z sosem pomarańczowym tzw. Crepes suzette.

Brytyjczycy, podobnie jak Francuzi, świętują we wtorek, który  nayzwany jest Pancake tuesday lub Shrove tuesday i jedzą głównie naleśniki. Jest to także zwyczaj obchodzony w Irlandii, Kanadzie, USA, Australii oraz Nowej Zelandii. Natomiast Skandynawowie przed rozpoczęciem postu zajadają się popularnymi tam drożdżówkami z cynamonem oraz słodkimi bułeczkami z masą migdałową i bitą śmietaną, które przypominają naszego ptysia. W Rosji zaś jeden dzień ucztowania to za mało. Obchodzona tu Maslenica trwa cały tydzień. Na stołach królują drożdżowe naleśniki, zwane blinami, które podawane są zarówno na słodko, jak i wytrwanie. Jest to tradycyjna potrwa kuchni rosyjskiej.

Poznaj wymówkę dla łakomstwa w Tłusty Czwartek!

Istnieje stare przysłowie, być może, słyszane od naszych babć i dziadków, które brzmi: Powiedział Bartek, że dziś tłusty czwartek, a Bartkowa uwierzyła, dobrych pączków nasmażyła. Zgodnie z  jednym z przesądów w Tłusty Czwartek nie powinniśmy się ograniczać, ponieważ jeśli ktoś nie zje w ten dzień ani jednego pączka, w późniejszym życiu nie będzie mu się wiodło.

Literatura:

  1. Kuchowicz Z., Obyczaje staropolskie XVII-XVIII wieku, Łódź 1975.
  2. Szymanderska H., Polskie tradycje świąteczne, Warszawa 2003.
  3. https://historiamniejznanaizapomniana.wordpress.com/2016/02/04/historia-tlustego-czwartku/
  4. https://www.focus.pl/artykul/tlusty-czwartek-historia-pysznej-tradycji
  5. https://kurierhistoryczny.pl/artykul/krotka-historia-paczkow,254
  6. https://gazetawroclawska.pl/skad-sie-wzial-tlusty-czwartek-dlaczego-obchodzimy-tlusty-czwartek/ar/11818256
  7. http://podroze.se.pl/aktualnosci/tlusty-czwartek-najciekawsze-zwyczaje/2955/

Related Post

leave a Comment

Facebook